سقاهای کوچک بازنگشتند
در چند سال اخیر ۲۰ کودک در سیستان و بلوچستان بر اثر غرق شدن در «هوتگ» و حمله گاندو جان خود را از دست داده‌اند.
کد خبر: ۹۱۶۵
تاریخ انتشار: ۱۷ شهريور ۱۳۹۸ - ۱۲:۳۸ - 08 September 2019

«روزی نیست که خبری از بحران آب در سیستان و بلوچستان منتشر نشود. در شبکه‌های اجتماعی هم می‌توان هشتگ‌ها را دنبال کرد و به عمق فاجعه پی برد. کافی است هشتگ‌هایی همچون «بحران آب در سیستان و بلوچستان» و «بی‌آبی در سیستان و بلوچستان» را دنبال کنید و انبوه مطالب و عکس‌ها را در این باره ببینید. البته برای کسی همچون من که اهل و ساکن این استان هستم، قضیه ملموس‌تر است. برای برخی اما تناقض‌هایی وجود دارد، مثلاً وقتی ویدئویی از سرریز شدن سدی می‌بینند، می‌گویند مگر نمی‌گفتید سیستان و بلوچستان بحران آب دارد؟ پس این را چه می‌گویید؟ یا وقتی بارندگی، سیل راه می‌اندازد، خیلی‌هایتان ممکن است پیش خودتان بگویید پس خدا را شکر، مشکل کم آبی سیستان و بلوچستان حل می‌شود. در واقع از یک طرف کمبود آب را می‌بینیم و از طرفی دیگر سرریزشدن سدها و پُر شدن چاه‌ها. حالا پس یک سؤال اساسی مطرح است. آیا واقعاً در سیستان وبلوچستان مشکل کمبود آب وجود دارد؟

بیشتر از ۵۰ درصد جمعیت ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار نفری سیستان و بلوچستان در روستا زندگی می‌کنند. بر اساس آمارهای اعلام شده، ۷۰۰ هزار نفر از جمعیت روستایی سیستان و بلوچستان شبکه آب ندارند. هزار و ۲۶۱ روستا به‌صورت سقایی یعنی با تانکر آبرسانی می‌شوند و سهمیه هر نفر ۱۵ لیتر در شبانه ‌روز است که البته برخی اوقات این میزان هم به آنها تعلق نمی‌گیرد. شهرستان هیرمند در شمال استان ۳۸۰ روستا دارد. «دوست‌محمد» مرکز بخش مرکزی هیرمند با وجود این که حالا به شهرستان تبدیل شده اما لوله کشی آب و فاضلاب شهری ندارد.

محمد اربابی، کارشناس آب و از اهالی دوست‌محمد درباره مشکلات آب این شهرستان این‌ طور می‌گوید: «لوله‌کشی این منطقه هنوز هم همان لوله کشی روستایی ۳۰ سال گذشته است و ما مشکلات زیادی داریم. در طول شبانه‌روز قطعی آب زیاد داریم و موقع طوفان هم مشکلاتمان بیشتر می‌شود. لوله‌کشی آب و فاضلاب شهری سال ۸۸ برای شهرهای منطقه سیستان تصویب و اجرا شده اما برای شهرستان هیرمند هنوز هیچ کاری نکرده‌اند. بیشتر از ۴۰ روستای هیرمند مشکل آب دارند و ۵۰ درصد روستاها هم اصلاً آب ندارند و با ۵ تانکر آبرسانی می‌شوند. روستاییان می‌گویند از ماه مبارک رمضان تا حالا آب آشامیدنی آنها قطع است و هر سه روز یک بار تانکر برایشان آب می‌آورد که کافی نیست.»

شاید شما فکر کنید اوضاع در مرکز استان بهتر باشد اما زاهدان هم به‌شدت با مشکل آب مواجه است. بنا بر گزارش‌های مردمی، زاهدان روزانه با افت فشار و قطعی آب مواجه است و در طول شبانه‌روز فقط چند ساعت آب دارد. روابط عمومی شرکت آب استان هم این مسأله را تأیید و اعلام می‌کند که حدود ۶۰ درصد مشترکین زاهدان با افت فشار یا قطع جریان آب مواجه هستند. این در حالی است که در کلانشهر زاهدان ۲۵۰ هزار مشترک از آب لب‌شور بهره‌مند هستند.

احتمالاً اسم «هوتگ» به گوشتان خورده است. هوتگ گودالی است که آب باران در آن جمع می‌شود و انسان و حیوانات به‌طور مشترک از آن استفاده می‌کنند. بسیاری از مردم روستایی در جنوب استان سیستان و بلوچستان به همین هوتگ‌ها وابسته‌اند. خرداد ماه امسال سه دختر بچه در یکی از روستاهای بخش «پلان» چابهار برای برداشت آب در همین هوتگ‌ها غرق شدند. حوا دختربچه ۱۰ساله که به همراه خانواده برای برداشتن آب به‌ رودخانه رفته بود، مورد تهاجم و حمله گاندو قرار گرفت و دستش را از دست داد. چند روز بعد از حمله به حوا، یک پسربچه دیگر هم از سوی گاندوها آسیب دید که خوشبختانه به نقص عضو ختم نشد. علیرضای ۱۱ ساله به اندازه حوا خوش‌شانس نبود. علیرضا سه سال پیش مورد حمله گاندو قرار گرفت و جانش را از دست داد. او هم برای برداشتن آب رفته بود. در چند سال اخیر حدود ۲۰ کودک در جنوب سیستان و بلوچستان بر اثر غرق شدن در هوتگ‌ها و همچنین حمله گاندوها جان خود را از دست داده‌اند. این آمار فاجعه بار است. یک سال پس از قربانی شدن علیرضا، شرکت کشتیرانی هزینه تصفیه‌خانه آب در «آزاتی کشاری» را تقبل کرد. تصفیه‌خانه افتتاح شد و به بهره‌برداری رسید اما تا امروز درِ آن قفل و بلااستفاده است و هیچ ارگان و سازمانی مسئولیت تصفیه‌خانه را بر عهده نگرفته و باید پرسید پس چرا برای پروژه تصفیه‌خانه، چند صد میلیون هزینه و نیمه‌تمام رها شد؟ بنا به گفته یکی از مهندسین پروژه اگر فقط یک بار استخر تصفیه‌خانه آبگیری شود می‌تواند تا یک سال آب روستاهای منطقه را تأمین کند.

شنیدن نام سد «پیشین»، داغ دل روستاییان منطقه را تازه می‌کند. این سد که در ۹ کیلومتری جنوب غربی پیشین و در نزدیکی مرز پاکستان قرار دارد، ۱۷۵ میلیون متر مکعب ظرفیت دارد و از جمله اهداف ساخت آن، تأمین آب کشاورزی و آشامیدنی قید شده است. مسأله اینجاست که ۲۵ سال از افتتاح سد پیشین می‌گذرد ولی روستاهای پایین‌دست تشنه یک قطره آب هستند.

بلوچ‌زاده، دهیار روستای کشاری، همان روستایی که کودکان در آن قربانی برداشت آب شده‌اند، در این باره می‌گوید: «منطقه پایین‌دست سد پیشین بالغ بر سه هزار نفر جمعیت دارد اما آبرسانی سیار روستاییان مرتب انجام نمی‌شود و آبرسانی از طریق خط لوله هم با مشکل مواجه است و به همین دلیل مردم لب رودخانه می‌روند تا بخشی از آب مورد نیاز خود برای آشامیدن و شست و شو را از آب رودخانه تأمین کنند. به ما گفته‌اند آب سد پیشین برای شرب مناسب نیست، پس با وجود این چه کار باید بکنیم؟»

سد «زیردان» هم در شهرستان قصرقند در جنوب بلوچستان واقع شده و یکی از مهم‌ترین سدهای منطقه بلوچستان است. این سد ۲۰۷ میلیون متر مکعب ظرفیت دارد. شبکه سد زیردان در سال ۹۰ برای آبرسانی و شبکه‌دار کردن ۱۰۰هزار نفر جمعیت روستایی بی‌آب در پایین دستش به بهره‌برداری رسیده اما با گذشت ۸ سال شبکه آبرسانی آن هنوز تکمیل نشده است. بنا بر برآوردهای وزارت نیرو و شرکت‌های آب منطقه‌ای سد زیردان به تنهایی ۲۱ درصد شاخص آبرسانی منطقه بلوچستان را می‌تواند افزایش دهد. شرکت آبفا روستایی می‌گوید برای بهره‌برداری سد زیردان ۱۷۰ میلیارد تومان هزینه شده و بنا به گفته استاندار در اسفندماه سال گذشته، مجتمع آبرسانی سد زیردان تا اردیبهشت ۹۸ به بهره‌بهرداری می‌رسد ولی تا به امروز خبری نیست. در این میان تمامی ۴۳۸ روستای شهرستان چابهار نیز که تنها پل ارتباطی کشور به آب‌های اقیانوسی و آزاد است با ۴۵ تانکر آبرسانی سیار می‌شود. این در حالی است که آب شیرین دهکده آبی روستای «رمین» می‌تواند تمامی روستاهای چابهار را آبرسانی کند ولی تاکنون مسئولان آب و فاضلاب استانی برای گرفتن مجوز تضمین خرید آب از آب و فاضلاب کشور موفق نبوده‌اند. به گفته مدیر شرکت آب شیرین کن دهکده آبی در رمین چابهار، تأسیسات آب شیرین کن این دهکده علاوه بر روستاهای چابهار قادر است به هر نقطه‌ای از استان سیستان و بلوچستان آبرسانی کند.

از سوی دیگر مباحثی مبنی بر انتقال آب از دریای عمان به دیگر استان‌ها مطرح است. این روزها آب و فاضلاب خراسان رضوی برای رفع کمبود آب مشهد از طریق آب‌های دریای عمان در چابهار وارد عمل شده تا بیش از ۲ هزار کیلومتر انتقال آب از اقیانوس و شیرین‌سازی آن را عملی کند.

در حالی انتقال آب دریای عمان به استان خراستان مطرح است که چابهار در کنار آب‌های آزاد واقع شده اما مردم در این استان و حتی شهر چابهار به آب آشامیدنی دسترسی ندارند. جالب آن که دو سد بزرگ زیردان و پیشین در جنوب استان سیستان و بلوچستان پُر از آب هستند اما جنوب استان با بحران بی‌آبی مواجه است و از سوی دیگر چاه نیمه‌های شمال استان هم پُر از آب است که نه‌تنها می‌تواند آب منطقه بلکه حدود ۶۰ الی ۷۰ درصد آب زاهدان را هم تأمین کند. با این حال مردم زاهدان با مشکل آب مواجه هستند. با در نظر گرفتن این موارد می‌توان گفت در استان موضوع بحران بی‌آبی و کمبود آب چندان مطرح نیست بلکه مدیریت آب است که وضعیت آبرسانی را بحرانی کرده است و معلوم نیست چند سقای کوچک دیگر باید قربانی شود تا مشکل حل شود؟»

منبع عصر ایران

نظر شما...

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگلیش) معذور است.

نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار
آرشیو...
‫‪
پرطرفدارترین عناوین
آرشیو...