علت بختک یا فلج خواب چیست؟+راه درمان
حتما شما نیز برای یک بار هم که شده بختک یا فلج خواب را تجربه کرده اید. این مسأله در برخی از افراد شدیدتر است و هر چند وقت یک بار در میانه های شب باعث بی خوابی و حتی هراسشان می شود.
کد خبر: ۴۷۶۴۵
تاریخ انتشار: ۱۰ آذر ۱۴۰۰ - ۱۶:۴۴ - 01 December 2021
حتما شما نیز برای یک بار هم که شده بختک یا فلج خواب را تجربه کرده اید. این مسأله در برخی از افراد شدیدتر است و هر چند وقت یک بار در میانه های شب باعث بی خوابی و حتی هراسشان می شود.
بسیاری این پدیده را به علوم ما بعد الطبیعه نسبت می دهند و برخی دیگر هم عواملی چون پرخوری را در آن دخیل می دانند. در ادامه قصد داریم پدیده ای به نام بختک یا فلج حین خواب را از دیدگاه علمی مورد بررسی قرار دهیم.

بختک یا فلجِ خواب چیست ؟

علت بختک یا فلج خواب چیست؟+راه درمان

از خواب بیدار می شوید اما نمی توانید از جای خود برخیزید. چشمان شما در زیر پلک های لرزان و سنگین تان به اطراف می گردند اما امکان حرکت دادن سایر اعضای بدن تان وجود ندارد.
نوعی جسم سنگین را روی قفسه سینه خود حس می کنید که گویی گلویتان را فشار می دهد و راه تنفس را بر شما بسته است.
در همین حین موجودی سایه وار و وحشتناک مقابل چشمانتان شکل می گیرد. این یک رؤیا نیست و فرقی ندارد که تا به حال چند بار چنین شرایطی را تجربه کرده اید، در هر صورت، هر بار همین شرایط عجیب و دشوار را تجربه می کنید.
زمانی که این اتفاق را در دوران کودکی خود تجربه می کردید، دست موجودات شیطانی و فرازمینی را در کار می دانستید اما حال باید به شما اعلام کنیم که این موضوع ریشه علمی دارد و با نام فلج در خواب یا به شکل عامیانه بختک از آن یاد می شود.
در سال ۲۰۱۱ میلادی نتایج حاصل از ۳۵ تحقیق که روی بیش از ۳۶ هزار فرد داوطلب انجام گرفت در قالب مقاله ای علمی منتشر شد که بر اساس آن عوامل اجتماعی و روانشانسی متعددی در شکل گیری این پدیده نقش دارند.
پژوهشگران مقاله مورد بحث، دریافتند که ۷.۶ درصد از کل جمعیت پدیده فلج خواب را تجربه می کنند که این میزان در گروه های با خطرپذیری بالا (مثلا دانش آموزانی که الگوهای خوابشان دچار اختلال می شود) برابر با ۲۸.۳ است.
براساس این تحقیق همچنین در افرادی که از اختلالات روحی نظیر دلهره و افسردگی رنج می برند، میزان تجربه فلج در خواب برابر با ۳۱.۹ درصد برآورد شد.
فلجِ خواب (Sleep Paralysis) ، حالتِ اختناق ، سنگینی ، قفل شدنِ بدن و عدمِ تواناییِ حرکتِ اندامهایِ بدن مخصوصأ دست‌ها و پا‌ها است که گاهی به هنگامِ خواب به انسان دست میدهد

راه رهایی از بختک یا فلجِ خواب چیست ؟

در این شرایط، فرد دچارِ ترسِ شدیدی شده و علیرغمِ تلاشی که برای بیدار و بلند شدن میکند، تلاشِ او بی نتیجه است و لذا وحشت و احساسات بسیار ناخوشایندِ فرد، بیشتر می شود.رؤیایِ وحشتناکِ توأم با احساسِ خفگیِ بختک ، در نهایت انسان را از خواب می پراند؛ ولی در اصل ، مشاهدات و احساساتِ ناشی از این عارضه، آنقدر واقعی به نظر میرسد که شخص فکر میکند در حالِ تجربه یِ امورِ ماوراء الطبیعه است!
 طبقِ تحقیقاتِ انجام شده، تقریبأ ۷٪ افرادِ بزرگسال و نزدیک به ۳۲٪ بیماران روحی- روانی ، در طولِ زندگیِ خود، حداقل یک بار فلجِ خواب را تجربه میکنند.چند مطالعه نیز نشان میدهد که ۳۶٪ از تمامیِ مواردِ بختک ، در سنینِ بینِ ۲۵ تا ۴۴ سالگی رخ میدهد.
 کابوسِ بختک که معمولأ بینِ چند ثانیه تا چند دقیقه بیشتر به طول نمی انجامد، غالبأ هنگامِ بلوغ شروع شده و در سنِ ۲۰ تا ۳۰ سالگی، افزایش مییابد. فلجِ خواب معمولأ در مردان و زنان، به نسبتِ مساوی رخ میدهد.
بختک ، اختلالِ بی خطری است، هیچگونه عارضه یِ جسمی به دنبال ندارد، در عرضِ چند لحظه پایان می یابد و به ندرت با مشکلاتِ عمیقِ روانی، مرتبط میباشد.
به گفته دانیل دنیس کاندیدای دکتری در رشته علوم اعصاب و پژوهشگر پروژه فلج در خواب، زمانی که فرد این پدیده را تجربه می کند کاملا هوشیار است. در واقع تصور می شود که در چنین مواقعی، ذهن بیدار اما بدن همچنان خواب است.

چرا نمی توانید حرکت کنید

چرا نمی توانید حرکت کنید

خواب سه یا چهار مرحله در وضعیت غیر از REM (یا حرکت سریع چشم) و یک مرحله در این وضعیت دارد. انسان در تمامی این مراحل می تواند خواب ببیند با این حال زمانی که چشم ها حرکت سریعی را تجربه می کنند خواب ها عمیق تر بوده و شکلی شبیه به واقعیت دارند.
در این بازه زمانی، مغز نیز فعال می ماند و آنطور که دنیس توضیح می دهد شرایط انسان در چنین وضعیتی شبیه به طول روز است. به گفته او در زمان حرکت سریع چشمان، انسان به این خاطر دچار ناتوانی حرکتی می شود که نمی خواهد از رؤیاهایش خارج شود و از این پدیده تحت عنوان بی حالی REM یاد می شود.

بیشتربخوانید: 

بسیاری از افرادی که در این وضعیت از خواب بیدار می شوند صرفا چشمان خود را گشوده و به سرعت شروع به حرکت می کنند. اما آنها که فلج در خواب را تجربه می کنند آنطور که دنیس می گوید در واقع نوعی «اختلال در ساعت مولکولی» را پشت سر می گذراند.
این پدیده در اغلب موارد چند ثانیه تا یک دقیقه طول می کشد اما در موارد نادرتر ممکن است که فردی به ۱۰ الی ۱۵ دقیقه زمان نیاز داشته باشد تا بتواند به طور کامل توان حرکتی خود را باز یابد.

شبه سایه وار که می بینیم چیست؟

شبه سایه وار که می بینیم چیست؟

باورهای فرهنگی هم قویا بر این تجربیات و توهمات اثر می گذارند و در نهایت به شکل گیری فولکلور و اسراری می انجامند که در اقع ترکیبی از حقایق و افسانه ها هستند.برای نمونه «عجوزه پیر» نخستین تعبیر از فلج خواب در نیوفاندلند کاناداست. داستان های خارق العاده ای نیز در مورد بوتو وجود دارد که یک دلفین صورتی رنگ است که در منطقه باسین رود آمازون زندگی می کند و شب ها به صورت یک ولگرد در می آید.
داستان بوتو در کتابچه ای به نام «شیطان در اتاق» آمده است که در واقع به بیان جنبه های غیر عادی و مرموزی از فلج در خواب می پردازد.
 
در مورد آن موجود سایه واری که برخی در زمان فلج خواب تجربه می کنند نیز باید بگوییم که پژوهشگران توضیحات قانع کننده ای را برای این پدیده ارائه نکرده اند.
براساس مطالعه ای که توسط پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیای سن دیگو انجام گرفت و نتایج آن در مجله فرضیات پزشکی به چاپ رسید، در این زمان اعصاب جداره ای نورون های موجود در مغز را تحت نظر گرفته و به پاها فرمان حرکت می دهند و چون نمی توانند حرکت کنند مغز در مورد حرکت مورد نظر دچار توهم می شود.
آنطور که دنیس می گوید «این شبه سایه وار» می تواند در نتیجه نوعی بیش فعالی در آمیگدال باشد که در واقع بخشی از مغز است که حس ترس را ایجاد می کند.
 
او در صحبت هایش ادامه می دهد که در چنین مواقعی فرد در حالی از خواب بیدار می شود که بخش یاد شده از مغز او فریاد می زند «تهدیدی وجود دارد».
 
بنابراین مغز شما باید برای فعال شدن بی دلیل آمیگدال چیزی را کشف کند و پارادوکس به وجود آمده را به نوعی برای خود تفسیر کند. در طول خواب این بخش از مغز همچنان فعال می ماند با این همه، فلج کامل بدن درست پس از هوشیاری می تواند فعالیت آن را بیش از پیش نماید.

علت فلج خواب

علت فلج خواب

نکته مهمی که در رابطه با علل فلج خواب باید به خاطر داشت آن است که عوامل مرتبط با وقوع این عارضه در یک فرد ممکن است کاملاً متفاوت با فرد دیگر باشد. اما به طور کلی، شایع‌ترین علل وقوع فلج خواب عبارتند از:
 
خوابیدن به پشت (به حالت طاق باز)
در صورتی که شما اغلب به حالت طاق باز می‌خوابید، خطر وقوع فلج خواب در شما بیشتر می‌شود. هنوز به طور دقیق مشخص نیست که چرا خوابیدن به پشت باعث افزایش احتمال بروز فلج خواب می‌شود، اما بیش از 50 درصد از موارد فلج خواب در افرادی اتفاق افتاده است که به این وضعیت خوابیده بوده‌‌اند.
 
امواج مغزی
این نکته را باید مد نظر داشت که امواج مغزی در یک فرد در زمان خواب می‌تواند باعث وقوع فلج خواب شود.‌ نتایج یک مطالعه نشان داده است که در زمان وقوع فلج خواب، شدت‌های نامتناسبی از امواج آلفا و جهش‌های متناوبی از امواج بتا، به ويژه در مغز افرادی که دچار توهم بصری بوده‌اند، وجود داشته است. این نتایج به معنی آن است که فردی که از لحاظ هوشیاری کاملاً در حالت بیدار و طبیعی است، از لحاظ فیزیکی هنوز در یک حالت فلج عضلانی در مرحله خواب  (مرحله حرکت سریع چشم) گیر کرده است.
 
برنامه خواب پر هرج و مرج
افرادی که برنامه خواب بسیار متغیری دارند یا به وفور به مسافرت‌های کاری می‌روند و نمی‌توانند برنامه خواب خود را با ساعت زمانی مقصد جدید خود تطبیق بدهند ممکن است به فلج خواب دچار شوند. در واقع نداشتن یک برنامه خواب منظم که بدن شما بتواند نسبت به آن سازگاری و مطابقت پیدا کند، می‌تواند منجر به بروز اختلالات خواب و چرخه خواب غیر طبیعی شود.
 
داروها
تحقیقات نشان داده است که مصرف بعضی از داروها اعم از داروهای تجویز شده توسط پزشک، داروهای بدون نسخه و یا مواد مخدر می‌تواند با وقوع فلج خواب در بعضی افراد ارتباط داشته باشد. حتی مشروبات الکلی نیز به عنوان یکی از عوامل احتمالی فلج خواب شناخته می‌شود، زیرا الکل می‌تواند در روند مراحل معمول خواب اختلال ایجاد کند. بعضی از محققین معتقدند که سوء مصرف مواد مخدر، داروها (مخصوصاً داروی بیماری‌های روانی) و مصرف محرک‌های روانی (مانند داروهایی که برای درمان اختلال کم توجهی – بیش فعالی استفاده می‌شود) می‌تواند احتمال وقوع فلج خواب را افزایش دهد.
 
پیش‌زمینه ژنتیکي
بسیاری از دانشمندان معتقدند که چندریختی (پلی‌مورفیسم) ژنتیکي می‌تواند عامل وقوع فلج خواب باشد. در این رابطه شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد اگر فردی در بین اعضای خانواده یا فامیل درجه یک شما به مشکل فلج خواب دچار باشد، احتمال آنکه شما هم به این مشکل دچار شوید بیشتر از معمول خواهد بود.
 
گرفتگی عضلات پا
خطر وقوع فلج خواب در افرادی که بیشتر در معرض گرفتگی عضلات به ويژه عضلات پاهای خود هستند، معمولاً بیشتر از دیگران است.
 
بیماری روانی
افرادی که از نوعی بیماری روانی از قبیل اختلال اضطراب، اختلال دو قطبی، افسردگی و یا بیماری اسکیزوفرنی رنج می‌برند، بیشتر در معرض وقوع فلج خواب هستند. این قبیل بیماری‌ها باعث اختلالاتی در روال طبیعی خواب و نوساناتی در عملکرد انتقال‌دهنده‌های عصبی (نوروترانسمیترها) می‌شوند و اغلب برای درمان آنها از داروهای روانپزشکی استفاده می‌شود که خود این داروها نیز می‌توانند احتمال وقوع فلج خواب را افزایش بدهند.
 
بیماری‌های عصبی
احتمال وقوع فلج خواب در افراد مبتلا به بیماری‌های عصبی مانند میگرن و صرع بیشتر از حد معمول است.
 
بیماری‌های مخرب اعصاب
در افرادی که به انواع مختلف بیماری‌های مخرب اعصاب مبتلا هستند، احتمال وقوع فلج خواب افزایش پیدا می‌کند.
 
محرومیت از خواب
افرادی که خود را در معرض محرومیت از خواب مخصوصاً در یک دوره زمانی طولانی قرار می‌دهند، تغییرات نامطلوبی را در چرخه خواب و ریتم شبانه‌روزی خود به وجود می‌آورند. این تغییرات عمدتاً برای فرد مضر هستند و می‌تواند به عنوان یکی از علل مستقیم وقوع فلج خواب عمل کند.
 
مصدومیت
میزان بروز فلج خواب در افرادی که به نوعی مصدومیت یا آسیب‌دیدگی ناگهانی دچار شده‌اند، بیشتر است. دانشمندان معتقدند که وقوع مصدومیت باعث ایجاد تغییراتی در عملکرد مغز و اختلال در چرخه خواب و بیداری می‌شود. علاوه بر آن مصدومیت‌ها اغلب منجر به محرومیت شدید از خواب، کابوس‌های ترسناک، بی‌خوابی و بیدار شدن مکرر از خواب در طول شب (اختلال خواب) می‌شود.

برای پیشگیری چه باید کرد؟

  • افزایشِ زمانِ خواب در شب، در حدِ متعارف
  •  تغییرِ حالتِ خوابیدن ، از طاق باز به پهلو
  • نظم بخشیدن به خوابِ خود ، از لحاظِ کمی و کیفی 
  •  اطمینان یافتن از راحت بودنِ رختخواب و مناسب بودنِ فضایِ اطاقِ خواب (تاریک، خنک و ساکت بودنِ آن)
  • انجامِ تمریناتِ ورزشی و فعالیتهایِ بدنی در ساعاتِ اولیه یِ روز یا اوایلِ بعد از ظهر (که موجبِ کاهش استرس و در نتیجه، کاهش احتمالِ بروزِ بختک میشود)
  • سنگین به رختخواب نروید و حداقل دو ساعت قبل از خواب چیزی نخورید 
  • پرهیز از مصرفِ دخانیات ، الکل و مواد مخدر
مجله اینترنتی تابناک جوان
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۰
در انتظار بررسی: ۰
انتشار یافته: ۲
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۲۲:۱۹ - ۱۴۰۰/۰۹/۱۰
بختک عادی که زیاد ترس نداره
قسمت ترسناکش موقعی هست که کاملا بیداری و یکی نزدیک میشه و کاملا واقعی لمس دستش رو حس می کنی وحشتناکه مخصوصا شب وقتی خودت تنهایی
البته بختک های تو در تو یه داستان دیگه اس که از یکیش درمیای میبینی هنوز توی یکی دیگه هستی که اینم خیلی آزاردهنده اس
البته قسمت هیجان انگیر هم داره که خروج از بدن هست و مشاهده جسم خودت از بالا
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۱:۲۶ - ۱۴۰۰/۰۹/۱۲
"شبه سایه وار" غلظه
"شبح سایه وار" درسته
نظر شما...

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگلیش) معذور است.

نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار
آرشیو...
‫‪
پرطرفدارترین عناوین
آرشیو...