مظنه رشوه در ایران؛ از سکه طلا تا گوسفند!
«زیرمیزی»، «پول چای»، «سهم بچه‌ها» و «شیرینی» یا به عبارت صریح‌تر «رشوه» اصطلاحاتی آشنا برای بسیاری از شهروندان ایرانی است که کارشان به ادارات دولتی می‌افتد.
کد خبر: ۳۸۵۵۱
تاریخ انتشار: ۱۴ ارديبهشت ۱۴۰۰ - ۱۴:۴۲ - 04 May 2021
«زیرمیزی»، «پول چای»، «سهم بچه‌ها» و «شیرینی» یا به عبارت صریح‌تر «رشوه» اصطلاحاتی آشنا برای بسیاری از شهروندان ایرانی است که کارشان به ادارات دولتی می‌افتد. «رشوه» یا هر اسم دیگری که داشته باشد نه فقط این روز‌ها که شاید از همان شکل‌گیری نخستین نظام‌های اداری ابزاری بوده تا «نشدن»‌ها بشوند و موانع به طور معجزه آسایی از پیش پا‌ها برداشته شوند.
اما اگر مطالبه رشوه در ایران پدیده‌ای قدیمی و انکار ناپذیر بوده، این دو سوال ساده مطرح است که در کدام سازمان‌ها و به چه شکلی بیشتر رواج دارد و نرخ غیررسمی یا به اصطلاح «مظنه» آن چقدر است؟
شاید کمتر کسى باشد که لفظ «رشوه» را نشنیده و یا تا به حال با «واقعیت» آن در خارج ولو بعنوان «حق حساب و "پورسانت"»! و هدیه، روبرو نشده باشد. به شهادت تاریخ، ارتکاب این خیانت با تمام مراحل و صورتهاى گوناگونى که پیدا کرده، با همه رنگهاى متفاوتى که در بستر زمان به خود گرفته، چه جنایاتى را که به بار نیاورده است؟ چه در آن روزگار که جزو کارهاى ننگین و بى اندازه پست به حساب مى‌‏آمد و تنها عده معدودى در پنهان و بطور قاچاق به آن آلوده می‌‏شدند و اگر روزى پرده از راز آن‌ها برداشته می‌‏شد بسختى مجازات شده و دیگر نمی‌توانستند با بدنامى در میان تنفر شدید مردم به زندگى آبرومندانه ادامه دهند و چه در روزگار ما که جزو سرى کارهاى عادى و فوق العاده معمولى درآمد است و از این بالاتر در نظر بعضى، از نشانه‏‌هاى بارز مردمان لایق و با عرضه به حساب می‌آید! و در اندک زمانى از این راه صاحب ثروت کلانی شده و خود و فرزندانشان تا آخر عمر با کمال رفاه و با آبرومندى؟! کامل زندگى می‌کنند و «رشوه» نگیر‌ها متهم به بی‌‏عرضگى و عدم لیاقت گشته و چه بسا مورد ملامت و سرزنش دوستان خود قرار می‌گیرند.

تعیین مبلغ رشوه، امری پیچیده

اینکه مبلغ و میزان رشوه برای هر کاری چگونه تعیین می‌شود، امری پیچیده است که در آن عوامل متعددی است. میزان انعطاف‌پذیری و توان چانه‌زنی دو سر ماجرا وضعیت مالی رشوه دهنده و رشوه گیرنده و همچنین طمع‌ورزی، نیازمندی و ریسک پذیری رشوه دهنده و رشوه گیرنده می‌تواند از جمله عوامل تعیین کننده میزان رشوه باشند.
البته دشواری موضوعی که پیشبرد یا توقف انجام آن منجر به شکل‌گیری ارتشاء شده نیز می‌تواند از دیگر عوامل مهم در تعیین رقم رشوه باشد. طبیعتا ارزش مادی آتی که به موجب فعل یا ترک فعل مورد مناقشه به رشوه‌دهنده تعلق خواهد گرفت از مهم‌ترین عوامل تعیین رقم رشوه است.
ارقام عمده رشوه حتی تا یک میلیارد تومان هم می‌رسد، قرارداد‌هایی که برای انجام انواع خدمات و اجرای پروژه‌ها یا خرید کالا‌های مورد نیاز دستگاه‌های اداری منعقد می‌شود و پرداخت رشوه در نهایی شدن این قرارداد‌ها تاثیر می‌گذارد و در ابعاد کلان می‌تواند منجر به افزایش هزینه‌ها شود و زیان‌های ملی در پی داشته باشد.در شیوه پرداخت نقدی رشوه همچنین استفاده از ارز‌های خارجی معتبر همچون دلار و یورو از جمله شیوه‌های معمول است.

مظنه رشوه در ایران؛ رایج‌ترین فساد مالی

در میان پرداخت رشوه به شیوه غیر نقدی، استفاده از سکه طلا (سکه‌های بهار آزادی یا طرح امامی) معمول‌ترین شیوه پرداخت رشوه است و تعداد آن از یک سکه وجود دارد و تا ۲۵ سکههم می‌رسد.اما در شیوه غیر نقدی پرداخت رشوه دامنه‌ای گسترده از اقلام را در برمی‌گیرد در این شیوه از خرید لوازم خانه همچون یخچال ساید بای ساید تا به نام کردن قطعه‌ای زمین، اعطای گوسفند، خرید گوشی موبایل آیفون، فرش دستباف و ادویه و زعفران از جمله رشوه‌های غیرنقدی معمول برای پیشبرد کار‌ها در ادارات و دستگاه‌های مختلف بود.

رشوه؛ حاصل نابرابری اقتصادی و توزیع ناعادلانه ثروت

فقدان عدالت اجتماعى و توزیع ناعادلانه ثروت یکی از علل روانی به وجود آمدن رشوه است. هر میزان که سلامت و صداقت و نظارت سیستمى و مردمى بر سلسله مراتب اداری کاهش پیدا کرده و ناسالمی رایج شده و برخورد قاطع و قانونی با پدیده رشوه‌پذیر صورت نگیرد امکان تسری رشوه در سطوح پایین‌تر بسیار بیشتر خواهد بود.
همچنین وقتی جامعه‌ای دچار کم توجهی به توسعه می‌شود خود به خود به صورت جدی شاهد گریز از قانون خواهیم بود. کشور ترکیه ۴ دهه قبل سرشار از تبعیض و نابرابری بوده. اما امروز شاهدیم که ترکیه رشد همه جانبه را تجربه کرده و فساد در آن به حداقل رسیده است. اگر نگاه‌ها معطوف به توسعه بوده و توسعه تمام عیار و علمی داشته باشیم بی‌شک پدیده شوم رشوه کاهش پیدا می‌کند.
با این رذیله دروغ حساسیتمان ازبین رفته، در نتیجه به مرحله‌ای رسیده‌ایم که بدون دروغ، کاری پیش نمی‌رود. جامعه‌ای که اخلاق را زیر پا گذاشت سلامت اجتماعى واقتصادی را زیر پا می‌گذارد. نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی موجب ایجاد پدیده رفاه زدگی و مصرف گرایی درطبقات خاص می‌شود. با بالا گرفتن مصرف‌گرایی، وقتی خرج بیشتر از دخل فرد می‌شود ناچار است به هر طریقی شده مشکلاتش را حل کند.
از سوی دیگر وقتی می‌بینیم فردی با واسطه‌گری و دلالی بدون هیچ گونه تحصیلاتی یک شبه ره صد ساله را طی می‌کند و فرد متخصصی که سال‌ها زحمت کشیده و کار کرده هنوز از نظر مالی دچار مشکل است، این سیستم خود به خود افراد را به سمت رشوه می‌برد.
در هر صورت نفوذ فساد در سطوح اداری تا حدودی طبیعی است و یک فرد حقوق بگیر بالاخره ممکن است مرتکب خطایی شود. بنابراین بهتر است نظارت مردمى و از سوی دیگر امنیت نظارت افزایش یابد.

مجازات رشوه‌دهنده و رشوه‌گیر

مطابق ماده ۵۸۸ قانون مجازات اسلامی، هر یک از داوران، ممیزان و کارشناسان اعم از اینکه توسط دادگاه معین شده باشد یا توسط طرفین، چنانچه در مقابل اخذ وجه یا مال به نفع یکی از طرفین اظهار نظر یا اتخاذ تصمیم کند به حبس از ۶ ماه تا دو سال یا مجازات نقدی از سه تا دوازده میلیون ریال محکوم می‌شود و آنچه گرفته است به عنوان مجازات مودی به نفع دولت ضبط خواهد شد.

مظنه رشوه در ایران؛ رایج‌ترین فساد مالی

همچنین در صورتی که قاضی به واسطه ارتشا حکم به مجازاتی شدید‌تر از مجازات مقرر در قانون داده باشند علاوه بر مجازات فوق حسب مورد به مجازات مقدار زائدی که مورد حکم واقع شده است، محکوم خواهند شد. این موضوع در ماده ۵۸۹ قانون مذکور مورد تأکید قانونگذار قرار گرفته است.هرگاه ثابت شود که رشوه‌دهنده برای حفظ حقوق حقه خود ناچار به دادن وجه یا مالی بوده است، تعقیب کیفری ندارد و وجه یا مالی که داده است، به او مسترد می‌شود.
همچنین در صورتی که رشوه‌دهنده برای پرداخت رشوه مضطر بوده یا پرداخت آن را گزارش دهد یا شکایت کند، از مجازات حبس مزبور معاف خواهد بود و مال به وی مسترد می‌شود.بر اساس ماده ۵۹۲ قانون مجازات اسلامی رشوه دهنده علاوه بر ضبط مال ناشی از ارتشاء به حبس از ۶ ماه تا سه سال یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می‌شود.آنچه مسلم است برای از پیشگبری وقوع هر جرمی می‌بایست زمینه‌های اجتماعی و اقتصادی شكل‌گیری آن جرم را ازبین برد و تعیین مجازات به تنهایی برای كاهش یك جرم كافی نیست. برای جلوگیری از جرم رشوه تضمین سلامت نظام اداری نیز مجازات به تنهایی كافی نیست.
به اعتقاد كارشناسان از بین بردن زمینه‌های اجتماعی و اقتصادی جرم، فرهنگ‌سازی و جلوگیری از تبعیض بین كاركنان دولت نقش موثری در كاهش جرم رشوه دارد.
 
 
منبع : برترین ها
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۱
در انتظار بررسی: ۰
انتشار یافته: ۳
ایرانی
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۶:۳۷ - ۱۴۰۰/۰۲/۱۵
رشوه زمانی زیاد می شود که نابرابری در نهوه درآمد متناسب با کار پیش آید. اگر یک فردی بدون صرف هزینه و کار و زحمت به ثروتی برسد و تخصص و کار و زحمت اساس نباشد. همین می شود که شده. زمانی ریش را ملاک شایسته گی و تخصص می دانستند . همین طرز تفکر رشوه خواری الان جامعه مارا موجب شده.
ناشناس
|
Germany
|
۱۸:۱۶ - ۱۴۰۰/۰۲/۱۵
متاسفانه فساد ناشی از رشوه تو ایران به صورت سیستماتیک می باشد. دو جا رو که سر و کار داشتم می گم. وقتی که گمرگ قراره باری رو ترخیص کنه یا این امر شدنی هست و یا نه! و اگه پول جریمه ای باید داده بشه به خود سیستم اداری باید داده بشه نه فرد! تو گمرگ افراد تحت عناوین مختلف پول می گیرند‌.
و یا مثلا وقتیکه زمینی حق آب و کنتور برق از طریق اداره برق با پرداخت پول صورت می گیره این وسط نقش شورای روستا چیه که بر اساس میل خودش هر دفعه مبلغی رو تعیین می کنه؟! این زمین یا مجوز داره یا نداره، پول جداگانه به جاییکه معلوم نیست به چه صورتی خرج می شه یعنی رشوه.
تو ایران در حد کلان اتفاق می افته.
رضا
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۰۸:۲۳ - ۱۴۰۰/۰۲/۱۶
تا زمانی که حقوق کارمند کفاف زندگیش را ندهد امری اجتناب ناپذیر خواهد بود و از سال 91 روز به روز گشترش می یابد.
نظر شما...

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگلیش) معذور است.

نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار
آرشیو...
‫‪
پرطرفدارترین عناوین
آرشیو...