قانون جدید چک باز هم تغییر کرد
قانون جدید چک از 20 دی ماه اجرایی شده و نکات و تغییرات ماهوی زیادی در آن مورد توجه قرار گرفته است.
کد خبر: ۳۲۳۶۰
تاریخ انتشار: ۰۳ دی ۱۳۹۹ - ۱۹:۰۱ - 23 December 2020
قانون جدید چک با تغییراتی روبرو است که مهم‌ترین بخش آن در نحوه صدور و انتقال چک است. همچنین در شرایط جدید، دیگر چک در وجه حامل نخواهیم داشت و انتقال چک هم در وجه حامل نخواهد بود و تمام اطلاعات مشتریان باید در داخل سامانه رجیستر و ثبت شود.

قانون چک دارای محدودیت ها و ضعف هایی بود که تا همین چند وقت پیش یکی از گرفتاری‌های بزرگ معامله در ایران بود. افراد از موجودی حساب یکدیگر خبر نداشتند و نمی‌دانستند چکی که به دستشان می‌رسد، به سرعت تبدیل به پول می‌شود یا نه؟ تعدد زندانیان مالی، مشکلات چک حامل، چند دست چرخیدن هر چک و بسیاری مشکلات ریز و درشت باعث شد تا بانک مرکزی در پی تدوین قوانین جدیدی برای چک باشد تا از این مسیر جدید اعتبار از دست‌رفته را به چک‌ها برگرداند.

همان‌طور که پیش‌بینی می‌شد اجرای قانون جدید چک به دلیل اطلاع‌رسانی اندک و سختی اجرای آن در دوران کرونا، به تعویق افتاد. هرچند بخش زیادی از این قانون ‌در حال اجراست و بارها اعلام شد که قوانین تازه برای دسته‌چک‌های جدید لازم است، اما همان تغییرات اندک هم از ۲۰ دی ماه ۹۹ اجرا خواهد شد.

براین اساس دسته‌چک‌های جدید از ۲۰ دی ۹۹ توزیع می‌شود در چک‌های جدید صدور چک در وجه حامل ممنوع است (قرار بود این تغییر از ۲۲ آذر اجرا شود)عمليات صدور، انتقال و وصول برگه‌های دسته‌چک‌هایی که پيش از ۲۰ دی به مشتريان ارايه‌ شده، به روال سابق انجام می‌شود.
 

قانون جدید چک در سال 99

 
«قانون اصلاح قانون صدور چک» توسط نمایندگان مجلس شورای اسلامی در ۱۳ آبان ۱۳۹۷ تصویب شد و در همه این سال‌ها در رسانه‌ها کم‌وبیش به آن پرداخته بودند. حتی بخشی از آن هم قبل از پایان مهلت قانونی، توسط خود بانک مرکزی به اجرا رسید. پس چرا حالا این همه خبرساز شده؟ چون پس از گذشت تقریبا ۲ سال از زمان تصویب (مدت زمان قانونی ارائه شده به بانک مرکزی برای تهیه زیرساخت‌ها و مقدمه‌های لازم اجرای قانون)، حالا به موعد اجرای آن رسیده‌ایم. مهلت قانونی تمام شده و آذرماه باید قانون جدید، تمام و کمال اجرا شود.


چک صیاد چیست؟


اولین قدم آن بود که چک‌های ایران دارای ظاهر همسان شوند تا گرفتاری‌های حقوقی و فرآیند بررسی‌شان ساده‌سازی شود. بر اساس قانون جدید چک افراد موظف شدند از دسته‌چک‌های متحدالشکلی با عنوان چک صیاد استفاده کنند و چک‌های قدیمی منسوخ اعلام شد.
مهم‌ترین ویژگی چک صیاد این است که شماره منحصربه‌فردی روی هر برگه چک ثبت شده است. افراد با ارسال این شماره به پیامک 701701 می‌توانند از سوءسابقه صاحب چک آگاه شوند و قبل از آنکه دیر شود معامله‌شان را برهم بزنند. توضیح روش استعلام گرفتن چک صیادی -که در این قانون جدید چک اهمیتش بیشتر هم شده- مفصل است که در لینک زیر بخوانید.
 

برگشت زدن چک در قانون جدید

 

یکی دیگر از ویژگی‌های قانون جدید چک این است که برخلاف گذشته می‌توانید به سرعت مجرم را به دام بیاندازید. چطوری؟ در گذشته اگر فردی چک بلامحل صادر می‌کرد، دارنده چک نمی‌توانست اموالش را توقیف یا او را ممنوع‌الخروج کند. او برای این کار مجبور بود دادخواست تنظیم کند و به دادگاه برود تا در نهایت دادگاه چنین حکمی دهد.
حالا این فرآیند حذف شده و افراد می‌توانند بدون ثبت درخواست و حکم دادگاه، چک‌هایی را که گواهی عدم پرداخت دارند، به دادگستری ببرند و دادگستری به راهنمایی رانندگی و ثبت اسناد دستور می‌دهد که پلاک خودروهای مالک چک و ثبت اسناد، سایر اموال مالک چک را به نفع طلبکار ضبط کند.
مراجعه دارنده چک به بانک و تقاضای صدور گواهی‌نامه عدم پرداختثبت آنی اطلاعات چک در سامانه چک‌ برگشتی بانک مرکزی و درج کد رهگیری بر روی گواهی‌نامه عدم پرداختمراجعه به یکی از دفترهای خدمات الکترونیک قوه قضاییه و ثبت شکایت، فقط با داشتن کد رهگیریبررسی ظاهر چک و تایید صحت آن توسط قاضی پرونده در مدتی کوتاه و صدور اجرائیهفرصت ۱۰ روزه به صادرکننده چک برگشتی برای تامین موجودی (از زمان صدور اجرائیه)در صورت تامین نشدن مبلغ، ورود به مرحله پیگیری قضایی و صدور حکم توقیف اموال، ممنوع‌الخروجی و…


بررسی چک توسط قاضی


هر قاضی برای صدور اجرائیه ۳ شرط را در ظاهر چک بررسی می‌کند و با تایید کد رهگیری حکم صادر می‌کند، آن ۳ مورد این است:
در متن چک، وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی نشده باشد. در متن چک قید نشده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است . گواهینامه عدم پرداخت به دلیل دستور عدم پرداخت توسط صادر‌کننده چک نبوده باشد.


هشدار درباره چک برگشتی


دارنده دسته‌چک می‌تواند بر اساس اعتبار خود چک صادر کند و امکان هم دارد که آن چک ثبت شده در سیستم بانک مرکزی، برگشت بخورد. ولی در قانون جدید، پس از برگشت نخستین چک، سامانه دیگر اجازه صدور و ثبت چک جدید را نمی‌دهد تا به این ترتیب از صدور چک‌های بی‌محل و بی‌اعتبار جلوگیری کند. از صدور چک بی‌اعتبار اول نمی‌شود جلوگیری کرد اما جلوی آفت را از هرجا بگیری منفعت است!


جریمه‌ چک برگشتی در قانون جدید


حالا اگر چک برگشت بخورد، چه مشکلاتی برای دارنده چک بی‌اعتبار پدید می‌آید؟
جلوگیری از افتتاح هرگونه حساب و صدور کارت بانکی جدیدمتوقف کردن گردش مالی و پولی در کلیه حساب‌ها و کارت‌های بانکی به میزان کسری مبلغ چکپرداخت نشدن هرگونه تسهیلات بانکی یا صدور ضمانتنامه‌های ارزی یا ریالیعدم گشایش اعتبار اسنادی ارزی یا ریالیممنوعیت ارایه دسته‌چک جدید در سامانه صیاد

قانون جدید چک


همه اطلاعات چک وارد سامانه می‌شود


برای بازگرداندن اعتبار به چک‌ها و اجرای دقیق قانون جدید چک باید اطلاعات چک در سیستم بانکی ثبت شود. یعنی چک، فقط به نوشتن روی برگه و امضا خلاصه نمی‌شود. از ۲۰ دی سال جاری، تمامی افرادی که قصد استفاده از دسته‌چک جدید را دارند موظف هستند که پس از صدور چک، اطلاعات چک صادر شده (مبلغ و تاریخ) را همراه اطلاعات دریافت‌کننده چک در سامانه صیاد (سامانه صدور یکپارچه دسته چک) بانک مرکزی ثبت کنند.


چگونه اطلاعات چک را در سامانه صیاد وارد کنیم؟


از این به بعد برای نوشتن، انتقال و تایید چک به اینترنت نیاز دارید. یا سیمکارتی باید داشته باشید که به نام و شماره ملی خود شما ثبت شده باشد (یعنی برای بانکتان احراز هویت شده باشید که معمولا برای داشتن دسته‌چک و رمز دوم پویا این کار صورت گرفته است)؛ چه صادرکننده چک باشید و چه دریافت‌کننده چک. اما این ثبت اطلاعات چک (چک‌های جدید و از ۲۰ دی ۹۹) از کجا انجام می‌شود؟
اپلیکیشن‌های بانک‌هااینترنت‌بانک‌ها یا همان بانکداری الکترونیک هر بانکمراجعه حضوری به شعبه‌های بانکی برای افرادی که دسترسی به اینترنت ندارندارسال پیامک (این روش هنوز اجرا نشده است)
نکته یک: بعد از الزامی شدن ثبت اطلاعات چک در سامانه صیاد، در صورتی که اطلاعات چک در سامانه ثبت نشود، چک فاقد اعتبار است و بانک‌ها آن را نقد نمی‌کنند.
نکته۲: گیرنده چک برای انتقال چک به شخصی دیگر باید (همانند صادرکننده چک) با سیمکارتی به نام خود یا شماره کارت بانکی‌اش که برای سیستم بانکی احراز هویت شده باشد، چک را به نفر بعدی منتقل کند و مشخصات نفر سوم (شامل نام و شماره ملی) را در سامانه صیاد بنویسد.


پایان چک حامل در قانون جدید چک


با توجه به همین موردی که در بند قبل خواندید -یعنی ثبت اطلاعات دریافت‌کننده چک در سامانه بانک مرکزی- به این ترتیب با «چک در وجه حامل» خداحافظی می‌کنیم. طبق اعلام بانک مرکزی، صدور چک در وجه حامل در دسته‌چک‌های جدید و از ۲۰ دی ماه به بعد ممنوع است و چک باید در وجه ذی‌نفع مشخصی صادر و در سامانه صیاد هم حتما باید نام دریافت‌کننده چک قید شود.
نکته: اگر چک در وجه حاملی در دست دارید و مثلا تاریخ نقد شدن آن بعد از ۲۰ دی است، نگران نباشید. چک شما نقد می‌شود چون چک قدیمی است. چک‌های جدید امکان صدور و ثبت در وجه حامل را ندارد و مشکلی برای چک‌های قدیمی به‌وجود نمی‌آید.
اگر چک در وجه حاملی در دست دارید و مثلا تاریخ نقد شدن آن بعد از ۲۰ دی است، نگران نباشید. چک شما نقد می‌شود چون چک قدیمی است. چک‌های جدید امکان صدور و ثبت در وجه حامل را ندارد و مشکلی برای چک‌های قدیمی به‌وجود نمی‌آید
 

 

خداحافظی با پشت نویسی چک


دومین اثری که منوط شدن صدور چک به ثبت اطلاعات آن در سامانه ایجاد می‌کند، از بین رفتن «پشت‌نویسی چک» است! با ثبت در سامانه صیاد، امکان نظارت بر چک از لحظه صدور و کنترل افراد پرخطر برای بانک مرکزی فراهم می‌شود و عملاً پشت‌نویسی چک به صورت دستی حذف و تمام زنجیره نقل و انتقالات چک در سامانه صیاد اتفاق خواهد افتاد.
نکته: طبق اطلاعیه شماره ۵ بانک مرکزی، امکان انتقال چک با پشت‌نویسی حتی در چک‌های جدید، تا اطلاع ثانوی وجود دارد.


چک تاریخ انقضا یا اعتبار دارد


بر اساس قانون جدید چک، تاریخ سررسید چک‌ها نمی‌تواند بیشتر از ۳ سال از زمان دریافت دسته‌چک باشد. فرض کنید دسته‌چکی را در سال ۹۹ از بانکتان دریافت کرده‌اید، تاریخ سررسید چک‌هایی که در آن می‌نویسید، نمی‌تواند بیشتر از سال ۱۴۰۲ باشد و بیشتر از این تاریخ، چک شما اعتباری ندارد و در سامانه هم ثبت نمی‌شود. در دسته‌چک‌های جدید این جمله ثابت در هر برگه برای تذکر اعتبار چک نوشته می‌شود: «صدور اين برگه‌ چک حداکثر تا مورخ ___ مجاز است»
نکته: دسته‌چک‌های فعلی که در دست مردم هست به روال سابق کار می‌کند و نیازمند ثبت در سامانه صیاد نیست.
 

معطل حساب خالی نمی‌مانید


فایده دیگر قانون جدید چک اعتبارسنجی صاحب دسته چک است. در گذشته هرکسی می توانست حتی با حساب خالی چک بنویسد و طرف معامله‌اش را با وعده پر کردن حساب مدت‌های طولانی بلاتکلیف بگذارد. حالا دیگر از آن خبرها نیست و بانک مرکزی افراد را اعتبارسنجی می‌کند. با این شرایط افراد نمی‌توانند بیشتر از مبلغ اعتبارشان چک صادر کنند.
در گذشته همچنین دریافت کننده چک تنها می‌توانست از حساب متصل به چک برداشت کند و برداشت از سایر حساب‌های صاحب چک، مشروط به اجازه قوه قضاییه و فرآیند دشوارتری بود. با قانون جدید چک تمام حساب‌های بانکی افراد به دسته‌چک‌شان متصل است و اگر حساب اصلی متصل به چک خالی بود، بانک‌ها اجازه دارند که از تمام حساب‌های صاحب چک در همان بانک (به ترتیب اولویت از حساب جاری، حسـاب قـرض‌الحسـنه پس‌انداز، حساب سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت و حساب سرمایه‌گذاری بلندمدت) برداشت کنند.

 

 دسته‌چک برای همه نیست!


با این تفاسیر دیگر گرفتن دسته‌چک هم کار هرکسی نیست و شرط مهم برای تحویل دسته‌چک آن است که متقاضی ورشکسته یا از نظر مالی ناتوان نباشد و اعتبار مالی کافی داشته باشد. به جز این، او نباید در 3 سال اخیر چک برگشتی داشته یا سوسابقه‌ای به نام او ثبت شده باشد. همچنین بدهکار نبودن متقاضی دریافت دسته چک هم مهم است و افراد زمانی می‌توانند درخواست دسته چک بدهند که تمامی بدهی‌هایشان را تسویه کرده باشند.
 

چک الکترونیک برای بی‌چک‌ها


در قانون جدید چک اگر نیاز به چک داشتید اما نمی‌توانستید دسته چک بگیرید، می‌توانید به جای چک کاغذی تقاضای چک تک‌برگ الکترونیکی دهید و بدون اعتبارسنجی و رتبه‌بندی چک بگیرید، اما باید بدانید که هرگونه تخلفی با چک الکترونیک دقیقا گرفتاری‌هایی مشابه دسته چک کاغذی دارد و برای استفاده دوباره از چک، نه تنها باید از چک برگشتی‌تان رفع سواثر کنید که باید ۳ سال صبر کنید تا بتوانید دوباره چک بگیرید. البته بد نیست بدانید این بخش از قانون جدید چک، دیرتر از بقیه اجرایی خواهد شد. چون به گفته قائم‌مقام بانک مرکزی سامانه مرکزی چک الکترونیک (چکاد) در مرحله بازنویسی نسخه جدید نرم‌افزاری است و احتمالا به این زودی‌ها در دسترس نخواهد بود.
 

چک‌های قدیمی چه می‌شود؟


نگران نباشید! بر اساس اعلام بانک مرکزی همه قوانینی که بالا خواندید برای دسته‌چک‌های جدید از ۲۰ دی ۹۹ به بعد است، ولی چک‌های قدیمی (به هر تاریخی که باشند، در وجه شخص یا حامل) همچنان اعتبار دارند و تابع زمان صدور خودشان خواهند بود تا به تدریج از چرخه مراودات بانکی و مالی خارج شود.
روش تشخیص چک‌های قدیمی و جدید هم این‌جوری است که در دسته‌چک‌های جدید این جمله وجود دارد: «این چک بدون ثبت در سامانه صیاد اعتبار ندارد». پس غیر از صاحب چک، کار برای کسانی که گیرنده چک هستند نیز سخت می‌شود. آنها باید مطمئن شوند چکی که می‌گیرند قدیمی است یا جدید و اگر جدید است (یعنی جمله بالا در آن نوشته شده و تاریخ اعتبار هم دارد) باید در سامانه بانک مرکزی ثبت شده باشد.
بانک مرکزی این اطمینان را به دارندگان چک داده که این قانون جدید گام به گام و خیلی آرام اجرایی شود تا اوضاع را ملتهب نکند یا مردم را سردرگم نسازد. پس آرامشتان را حفظ کنید…
 

نکاتی درباره قانون جدید چک

 
تنها تبادل برگ کاغذی چک بین دو نفر به‌ معنای پایان عملیات نیست و تا زمانی که اطلاعات برگ چک روی سامانه صیاد بانک مرکزی درج و ثبت نشود و بانک مرکزی گیرنده چک را تأیید نکند، برگ چک پاس نمی‌شود و حتی برگشت هم نمی‌خورد.
 
در زمان صدور چک علاوه بر اینکه باید در برگ چک اطلاعات گیرنده و اینکه چک بابت چه کار یا کالایی صادر شده، نوشته شود، باید همین اطلاعات روی برگ چک از طریق اپلیکیشن تلفن همراه یا اینترنت بانک همان بانکی که در آن حساب جاری دارند و دسته‌ چک را از آن گرفته‌اند، وارد شود تا مجوز صدور از طریق بانک مرکزی صادر شود.
 
سررسید چک‌ها نباید بیش از 3سال باشد.
 
در قانون جدید برای هر فرد یک سقف اعتباری درنظر گرفته می‌ شود تا جمع چک‌هایی که صادر می‌شود از سقف اعتباری فرد صادرکننده چک بیشتر نشود. سقف اعتباری براساس مولفه‌هایی چون وضعیت معیشتی فرد صادرکننده چک، حقوق و مزایای دریافتی و اموال و دارایی‌های او تعیین خواهد شد. مثلا اگر سقف اعتباری فردی 2 میلیارد تومان باشد و چکی به این مبلغ صادر کند دیگر اجازه صدور برگ چک جدید را تا زمان پاس شدن برگ نخست نخواهد داشت.
 
اگر شخص دارای چک برگشتی باشد، در سامانه بانک عامل دیگر اجازه صدور برگ چک جدید به او داده نخواهد شد.
 
اگر چک در سامانه بانک ثبت نشده باشد، آن چک پاس نمی‌شود. به همین دلیل گیرنده چک باید وارد سامانه بانک موردنظر شود تا این سامانه تأیید کند که برگ چک رد و بدل شده، است.
 
پیش از این برای انتقال چک به فرد دیگری، با یک یا 2امضا، چک به فرد دیگری منتقل می‌شد، اما در قانون جدید چنین امکانی وجود ندارد.اگر بخواهید چک را به دیگری منتقل کنید، باید دوباره وارد سامانه بانک عامل شوید و اطلاعات فرد گیرنده نهایی را در سامانه ثبت کنید و در سامانه صیاد بانک مرکزی هم تایید شود تا چک پاس شود و برگشت نخورد.
 
برگ چکی که دارای مغایرت باشد در نظام بانکی هیچ اعتباری نخواهد داشت و چک تلقی نمی‌شود.
 

مهلت یکساله برای چک های برگشتی

 
در شرایطی که در آستانه اجرای قانون جدید چک قرار داریم بانک مرکزی به دلیل مشکلات اقتصادی کرونا از برداشته شدن محدودیت‌های ناشی از چک برگشتی برای بنگاه‌های اقتصادی تا یکسال آینده خبر داد.
البته بانک مرکزی به دلیل مشکلات اقتصادی کرونا از برداشته شدن محدودیت‌های ناشی از چک برگشتی برای بنگاه‌های اقتصادی تا یکسال آینده خبر داد. این مهلت با هدف جلوگیری از آسیب‌ دیدن بنگاه‌های اقتصادی به ‌ویژه در شرایط کرونا درنظر گرفته شده و قرار است با هماهنگی وزارت صنعت، معدن و تجارت و استانداری‌های سراسر کشور به اجرا درآید.
با این تصمیم بانک مرکزی مصوبه دولت درباره اعمال محدودیت برای مدیران و کارآفرینان بنگاه‌های تولیدی برای یکسال آینده فریز خواهد شد. البته در قانون جدید چک محدودیت‌هایی از جمله محروم کردن افراد دارای چک برگشتی از دریافت خدمات مهم بانکی پیش‌بینی شده است.

گزارش از تابناک جوان
 
نظر شما...

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگلیش) معذور است.

نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار
آرشیو...
‫‪
پرطرفدارترین عناوین
آرشیو...